Op een vluchtdeur zit een stang of een kruk, en dat lijkt een smaakkwestie. Het is er geen. De twee horen bij twee verschillende normen, en die normen gaan over wie er in het gebouw is: mensen die de uitgang kennen, of mensen die hem nooit eerder hebben gezien.
Het antwoord in kort
EN 1125, de paniekstang. Voor plaatsen waar publiek komt dat de deur niet kent en waar in geval van nood gedrang kan ontstaan. De deur moet opengaan met één beweging tegen een horizontale stang, zonder dat je hoeft te weten hoe het werkt en zonder voorkennis. Winkels, sporthallen, scholen, publieke ruimtes.
EN 179, de nooduitgangkruk of drukplaat. Voor gebouwen waar de gebruikers de uitgang kennen en er geen paniekdrukte ontstaat: een bedrijfspand met eigen personeel, een technische ruimte, een magazijn zonder publiek.
Beide zijn CE-gemarkeerd, beide werken zonder sleutel van binnenuit, en beide zijn te combineren met een branddeur mits het beslag daarvoor is beoordeeld. In het assortiment zijn dat de paniekstangkit EXUS LP volgens EN 1125 en de nooduitgangkruk M3 met anti-paniekslotkast volgens EN 179.
De tien cijfers op het typeplaatje
Beide normen geven het beslag een classificatie van tien tekens. Die staat op het plaatje en zegt precies wat het beslag kan. De belangrijkste voor de praktijk:
| Cijfer | Wat het zegt | Waarden |
|---|---|---|
| 1e | Gebruikscategorie | Klasse 3: zeer frequent gebruik, waarbij weinig oplettendheid van de gebruiker verwacht mag worden |
| 2e | Duurzaamheid | Klasse 6 is 100.000 cycli, klasse 7 is 200.000 cycli |
| 3e | Deurgewicht | Klasse 5 tot 100 kg, klasse 6 tot 200 kg, klasse 7 boven 200 kg |
| 4e | Geschikt voor brand- en rookwerende deuren | 0 is niet toegestaan, A is rookwerend, B is brand- en rookwerend, beproefd volgens EN 1634-1 |
| 5e | Persoonlijke veiligheid | Altijd de hoogste klasse; hier wordt niet in gevarieerd |
| 6e | Corrosiebestendigheid volgens EN 1670:2007 | Klasse 3 is 96 uur, klasse 4 is 240 uur |
| 8e | Uitsteek van de stang | Klasse 1 tot 150 mm, klasse 2 tot 100 mm |
| 9e | Bediening | Bij EN 1125 type A (drukstang) of type B (aanraakstang); bij EN 179 type A (kruk) of type B (drukplaat) |
| 10e | Toepassingsgebied | Per categorie: enkele deur, actieve of passieve vleugel, duwend of trekkend openend |
Waar je in de praktijk op let: het vierde cijfer als de deur brandwerend is, het derde als het deurblad zwaar is, en het zesde bij een buitendeur of een vochtige omgeving.
Wat er bij de montage bij hoort
De norm regelt niet alleen het beslag maar ook hoe het erop komt. De fabrikant vat het zo samen: de stang komt op 900 tot 1100 mm boven de afgewerkte vloer, gemeten met de deur dicht, en lager als er vooral kinderen in de ruimte zijn. Na montage wordt de kracht die nodig is om te ontgrendelen met een krachtmeter gemeten en genoteerd in het onderhoudsregister bij de montage-instructie; die instructie hoort bij het gebouw te blijven. De vloerkom van de onderste sluitstang steekt maximaal 15 mm boven de vloer uit en loopt taps toe in de vluchtrichting. Controle daarna met tussenpozen van een maand of korter.
En de regel die het vaakst wordt overtreden: beslag mag niet op een deur met een hogere brandwerendheid dan waarvoor het beslag zelf is beoordeeld.
Keuzeblok
Publieksruimte, mensen kennen de uitgang niet. Paniekstang volgens EN 1125.
Bedrijfspand met eigen personeel, geen publiek. Nooduitgangkruk volgens EN 179 volstaat meestal.
Dubbele deur op een vluchtroute. Stang op de actieve vleugel en, als beide vleugels open moeten kunnen, ook op de passieve; let op de categorie in het tiende cijfer.
Buitendeur of natte ruimte. Let op de corrosieklasse, en kies bij zilte of erg vochtige omgevingen de roestvaste uitvoering in plaats van de aluminium.
Wat er misgaat
Een paniekstang op een EI2 120-deur die alleen tot EI2 60 is beoordeeld. Een stang die na montage niet is nagemeten, zodat er geen ijkpunt is voor de latere controle. Een vloerkom die te hoog staat en op een vluchtroute een struikelrand vormt. En een nooduitgangkruk in een ruimte waar publiek komt: die voldoet niet aan EN 1125, hoe goed hij verder ook werkt.
Verder lezen
- Branddeuren en paniekbeslag onderhouden: de controle-intervallen en wat er wordt vastgelegd.
- CE op een branddeur: waarom een deur op een vluchtroute onder de zwaarste beoordelingsvorm valt.
- Deurdranger kiezen: op een vluchtroute hoort er ook een dranger bij, en bij dubbele deuren een sluitvolgorderegelaar.
Geef bij de aanvraag door wie de deur gebruikt en of er publiek komt, plus de brandklasse van de deur; dan zoeken wij het beslag met de juiste classificatie erbij.
