Een lichtplaat in het dak is bedoeld om daglicht binnen te halen, maar het zonlicht neemt warmte mee. In een stal, een hal of onder een veranda is die warmte in de zomer het probleem, niet het licht. Warmtewerend polycarbonaat lost dat op door een deel van de zonne-energie buiten te houden en het zichtbare licht door te laten. De vraag is dan welke uitvoering, en hoeveel warmtewering genoeg is zonder dat het binnen te donker wordt.
Het antwoord in kort
Warmtewerend polycarbonaat bestaat in twee vormen. De golfplaat Marlon CST Heat Guard voor het vezelcementdak van een stal komt in drie gradaties: Heat Guard 25 laat 37 procent van het licht door bij een g-waarde van 0,33, Heat Guard 50 24 procent bij 0,23 en Heat Guard 100 14 procent bij 0,13. De vlakke kanaalplaten Marlon ST zijn er in de warmtewerende tinten Heatguard, Solar Gold en IR Blue en in de dubbele tinten Heatguard Opal en Bronze Opal, waarvan de fabrikant opgeeft dat ze de warmteopbouw tot 50 procent verminderen ten opzichte van een heldere plaat.
De keuze komt neer op de verhouding tussen daglicht en warmtewering: hoe hoger het Heat Guard-getal, hoe meer warmte buiten blijft en hoe minder licht binnenkomt. Een dakvlak dat veel zon vangt, of een dak met een groot aandeel lichtplaten, verdraagt een zwaardere gradatie; een noordelijk dakvlak of een dak met weinig lichtplaten heeft juist het licht nodig. Witteburg adviseert per dakvlak, aan de hand van de oriëntatie en het aandeel lichtplaten in het dak.
Twee getallen: lichtdoorlatendheid en g-waarde
De lichtdoorlatendheid zegt welk deel van het zichtbare licht door de plaat komt. De g-waarde zegt welk deel van de totale zonne-energie, licht en warmte samen, door de plaat naar binnen komt: een g-waarde van 0,33 betekent dat een derde van de zonne-energie binnenkomt en twee derde buiten blijft. Bij een heldere plaat liggen die twee getallen dicht bij elkaar. Bij een warmtewerende plaat liggen ze uit elkaar, en dat verschil is precies het nut van de plaat.
Voor de Marlon CST Heat Guard golfplaat geeft de fabrieksdocumentatie deze waarden:
| Type | Lichtdoorlatendheid | g-waarde |
|---|---|---|
| Heat Guard 25 | 37 procent | 0,33 |
| Heat Guard 50 | 24 procent | 0,23 |
| Heat Guard 100 | 14 procent | 0,13 |
De plaat zelf is bij alle drie gelijk: driewandig, 6 mm, profiel 177/51 (gelijk aan de vezelcement golfplaat), transparant grijs, 1100 mm breed, 2,0 kg/m2, U-waarde 3,33 W/m2K. De warmtewerende werking zit door de hele plaat, niet in een laag aan het oppervlak.
Tint of warmtewering: niet hetzelfde
Een bronzen of opalen plaat wordt ook wel als zonwering ingezet. Volgens de montagehandleiding van Brett Martin verminderen brons en opaal de verblinding en de warmte-instraling doordat ze het licht verstrooien en minder licht doorlaten. Het verschil met de warmtewerende tinten is de manier waarop: Heatguard, Solar Gold en IR Blue houden volgens de brochure gericht het nabij-infrarode deel van het zonlicht tegen, het deel dat de warmte draagt, en laten het zichtbare licht door. De fabrikant geeft op dat deze tinten de warmteopbouw tot 50 procent verminderen ten opzichte van een heldere plaat en de temperatuur tot 13 graden lager houden dan helder materiaal.
Ter vergelijking de lichtdoorlatendheid van de standaardtinten uit de tabel van de fabrikant, voor een paar veelgebruikte platen:
| Plaat | Helder | Brons | Opaal |
|---|---|---|---|
| 10 mm tweewandig | 82 procent | 20 procent | 40 procent |
| 16 mm driewandig | 77 procent | 18 procent | 42 procent |
| 25 mm 7X-wandig | 62 procent | 11 procent | 28 procent |
| 32 mm negenwandig | 57 procent | geen opgave | 30 procent |
Brons neemt dus het meeste licht weg. Wie vooral warmte wil weren en het licht wil houden, zit bij een warmtewerende tint beter dan bij brons.
Dubbele tinten voor de veranda
Voor veranda’s, serres en terrasoverkappingen heeft Brett Martin de dubbele tinten Heatguard Opal en Bronze Opal: een warmtewerende buitenlaag met een opalen binnenlaag in dezelfde plaat. De buitenlaag vermindert volgens de fabrikant de warmte-instraling door het dak tot 50 procent, de opalen binnenkant verstrooit het licht zodat er geen harde schaduwen en geen verblinding ontstaan. Deze dubbele tinten zijn leverbaar in 8 mm vierwandig, 10 mm zeswandig, 25 mm vijfwandig, 25 mm 7X-wandig, 32 mm zevenwandig en 35 mm zevenwandig. De enkele warmtewerende tinten zijn leverbaar in 10 mm vierwandig, 16 mm zevenwandig, 32 mm negenwandig en 35 mm zevenwandig. Uit voorraad heeft Witteburg de Marlon ST 32 mm negenwandig in Heat Guard, 1050 mm breed; andere tinten en diktes worden besteld.
Welke uitvoering in welke situatie
Stal met vezelcementdak. Een lichtstrook van Marlon CST Heat Guard in hetzelfde profiel 177/51, met dezelfde golfplaatbouten. De gradatie per dakvlak volgt uit de getallen: hoe meer zon een dakvlak vangt en hoe groter het aandeel lichtplaten in het dak, hoe zwaarder de gradatie kan zijn; waar het daglicht schaars is, houdt Heat Guard 25 het meeste licht over. Witteburg adviseert per dakvlak. Meer over daglicht in de stal op de sectorpagina agrarische bouw.
Veranda of terrasoverkapping. Een dubbele tint zoals Heatguard Opal: minder warmte onder het dak en zacht, verstrooid licht zonder verblinding. Zie terrasoverkappingen.
Industriehal of sporthal met lichtstraat. Een warmtewerende kanaalplaat in de dikte die de isolatie-eis vraagt; de dikte bepaalt de U-waarde, de tint de warmtewering. Hoe je de dikte kiest staat in polycarbonaat kanaalplaat kiezen.
Kas of kweekruimte. Hier telt het licht. Brett Martin zet voor kassen de heldere plaat in, in de uitvoering met condensatiebeheersing (antidruppellaag aan de binnenzijde) in 4 tot 16 mm. Zie kassenbouw.
Wat er misgaat bij een verkeerde keuze
Te licht gekozen: een heldere lichtstrook op een zuidelijk staldak geeft in de zomer een warme, felle plek onder het dak, precies waar de dieren of de mensen niet willen staan. Te zwaar gekozen: Heat Guard 100 over een heel dak met weinig lichtplaten maakt de stal donker, terwijl het daglicht juist de reden voor de lichtplaat was. Verkeerd type: brons gekozen voor warmtewering geeft wel een koeler beeld, maar neemt het meeste licht weg; de warmtewerende tinten houden meer licht over bij dezelfde warmtewering. En bij een veranda: een enkele tint zonder opalen binnenlaag verstrooit het licht niet; de opalen binnenlaag van de dubbele tinten is er volgens de fabrikant juist voor zacht, verstrooid licht zonder verblinding.
De montage van warmtewerend polycarbonaat is gelijk aan die van de heldere plaat: dezelfde uitzettingsruimte, dezelfde tapes en dezelfde kit, zie kanaalplaten monteren zonder spanning. Alle uitvoeringen staan bij vlak meerwandig polycarbonaat en op de pagina warmtewerende daglichtsystemen.
Twijfel over de gradatie? Stuur de dakmaten en de oriëntatie van de dakvlakken mee met de offerteaanvraag; Witteburg adviseert per dakvlak.
