De deuren staan op de bouw, de maten kloppen, en dan blijkt de wand een metalstudwand te zijn in plaats van metselwerk. Het kozijn dat is meegeleverd hoort bij een natte montage met ankers in mortel, en dat kan hier niet. Nu wordt het improviseren, en daarmee vervalt de brandwerendheid die op het typeplaatje staat. Dit is de meest voorkomende bouwfout bij brandwerende deuren, en hij ontstaat bij de bestelling, niet op de bouw.
Het antwoord in kort
Een brandwerende deur is niet los beproefd. Deur, kozijn, bevestiging en wand zijn samen getest, en de klasse geldt alleen bij die combinatie. De fabrikant biedt daarom vijf montagemethodes aan, elk met een eigen kozijnuitvoering en een eigen goedkeuring: ankers in mortel, slagankers rechtstreeks in de wand, schroeven op een stalen ondersparingskozijn, een blokkozijn in de dagkant, en een omklemmend kozijn voor lichte scheidingswanden. De wandsoort bepaalt welke van de vijf. Geef bij de bestelling dus de wandsoort en de gewenste methode door, niet alleen de sparingmaat.
De vijf methodes
| Methode | Waarvoor bedoeld | Kozijnuitvoering |
|---|---|---|
| Ankers in mortel | Metselwerk en beton, natte montage; de standaardmethode | Standaardkozijn met ankers, uitsparingen 80 x 200 mm in de wand |
| Slagankers rechtstreeks in de wand | Afgewerkt metselwerk, blokwerk of homogeen beton | Fabrieksmatig geïsoleerd kozijn met voorgeboorde gaten, droge montage |
| Schroeven op een ondersparingskozijn | Afgewerkt metselwerk waar niet meer gehakt kan worden | Kozijn voor schroefbevestiging plus apart te bestellen stalen ondersparingskozijn |
| Blokkozijn in de dagkant | Bestaande sparing, montage in de dagkant zonder hakwerk | Blokkozijn met voorgeboorde gaten in de sponning |
| Omklemmend kozijn | Lichte scheidingswanden en gipswanden | Omklemmend kozijn met hoekverbindingen en afdekdoppen |
Ankers in mortel is de standaard. In de wand komen uitsparingen van 80 x 200 mm, de ankers worden omgebogen en in de wand vastgezet, en de ruimte tussen kozijn en metselwerk wordt altijd gevuld met cementmortel. Die vulling is geen afwerking maar onderdeel van de brandwering: zonder mortel is de deur niet meer wat de klasse zegt. Deze methode geldt voor zowel de Univer als de Proget.
Slagankers rechtstreeks in de wand is de droge variant voor massieve wanden. De fabrikant heeft die beproefd op blokwerk, metselwerk of homogeen beton met een dichtheid van 1200 plus of min 400 kg per kubieke meter en een dikte van 200 plus of min 50 mm. Het kozijn wordt fabrieksmatig geïsoleerd geleverd, met hoekverbindingen en een onderspreider, en de ankers dienen alleen als afstandhouder. Bij de Univer worden daarbij pluggen gebruikt en wordt de ruimte tussen kozijn en metselwerk alsnog met mortel gevuld. Bij de Proget in EI2 90 en EI2 120 is het verplicht de aansluiting met beton af te dichten.
Het stalen ondersparingskozijn is de oplossing voor een wand die al af is. Het ondersparingskozijn wordt apart besteld en moet in maat overeenkomen met de bestelmaat van de deur; het kozijn wordt er met schroeven op gezet. De fabrikant heeft deze methode beproefd volgens UNI 9723 voor enkele en dubbele deuren in REI 60 en REI 120.
Het blokkozijn valt in de dagkant van een bestaande sparing en wordt met slagankers vastgezet die niet worden meegeleverd. Beproefd voor enkele en dubbele EI2 60, enkele EI2 120 en dubbele EI2 90. Belangrijk detail: bij een blokkozijn gelden de opgegeven geluidswaarden niet meer. Waar een deur ook een geluidseis heeft, valt deze methode dus af.
Het omklemmende kozijn is de methode voor lichte wanden. Het kozijn omvat de wand aan beide zijden, komt fabrieksmatig geïsoleerd met hoekverbindingen en voorgeboorde gaten met afdekdoppen, en is beproefd voor enkele en dubbele deuren.
De lichte wand moet zelf ook kloppen
Bij een omklemmend kozijn is niet alleen het kozijn voorgeschreven maar ook de wand eromheen. De fabrikant schrijft verzinkt stalen regelwerk voor, en het aantal gipsplaatlagen hangt af van de gevraagde klasse:
| Wand en klasse | Profielen | Beplating |
|---|---|---|
| Lichte constructie EI2 60, EI2 90, EI2 120 | U-profielen minimaal 75 x 40 mm, C-profielen minimaal 50 x 47 mm, verdubbeld naast het kozijn | Eén laag brandwerend gipskarton van minimaal 12,5 mm aan beide zijden, ook rond het kozijn |
| Gipswand REI 60 | U-profielen minimaal 75 x 40 mm, C-profielen minimaal 75 x 47 mm, verdubbeld naast het kozijn | Eén laag brandwerend gipskarton van minimaal 12,5 mm aan beide zijden |
| Gipswand EI2 90, EI2 120 en REI 120 | U-profielen minimaal 75 x 40 mm, C-profielen minimaal 75 x 47 mm, verdubbeld naast het kozijn | Dubbele laag brandwerend gipskarton van minimaal 12,5 mm aan beide zijden |
Een enkele laag gipskarton in een wand waar de deur EI2 120 moet halen, is dus niet een kleine afwijking maar het verschil tussen wel en niet voldoen. De staanders naast het kozijn worden altijd verdubbeld.
Maatvoering vanaf de bestelmaat
Alle maten in de catalogus rekenen vanaf de bestelmaat, in de tekeningen aangeduid als FM: FM L voor de breedte en FM H voor de hoogte. Daar volgen de andere maten uit:
| Maat | Breedte | Hoogte |
|---|---|---|
| Vrije doorgang tussen de kozijnstijlen | FM L min 80 mm | FM H min 40 mm |
| Wandopening bij een lichte constructie | FM L min 25 mm | FM H min 12 mm |
| Buitenmaat van het kozijn bij een lichte constructie | FM L plus 60 mm | FM H plus 30 mm |
| Opening bij een blokkozijn | FM L plus 70 mm | FM H plus 35 mm |
Voor de standaardmethode met ankers in mortel geldt bij enkele deuren een bestelmaat van 500 tot 1035 mm breed bij 1775 tot 2200 mm hoog, en bij dubbele deuren 850 tot 2070 mm breed bij dezelfde hoogtes; daarboven verandert het aantal ankers.
Keuzeblok per wandsoort
Nieuw metselwerk of beton, wand nog niet afgewerkt. Standaardkozijn met ankers in mortel. Uitsparingen 80 x 200 mm inplannen en de mortelvulling in het bestek opnemen.
Afgewerkt metselwerk of beton, geen hakwerk mogelijk. Kozijn voor slagankers, mits de wand voldoet aan de opgegeven dichtheid en dikte. Bij EI2 90 en EI2 120 hoort daar de betonafdichting bij.
Afgewerkte wand waar ook geen slagankers kunnen. Deur op een stalen ondersparingskozijn; het ondersparingskozijn tegelijk bestellen en op de bestelmaat laten aansluiten.
Bestaande sparing die niet aangepast mag worden. Blokkozijn in de dagkant, mits er geen geluidseis op de deur ligt.
Metalstudwand of gipswand. Omklemmend kozijn, en de wandopbouw laten aansluiten op de tabel hierboven. Controleer vooraf of de aannemer met een enkele of dubbele beplating werkt.
Onregelmatige of zwakke wand. De Proget is door de fabrikant juist voor die situatie bedoeld en heeft goedkeuringen voor meerdere wandsoorten; de Univer kent alleen de twee methodes voor metselwerk en beton.
Wat er misgaat
Een kozijn voor natte montage in een lichte wand zetten: het past niet en de beproefde combinatie bestaat niet meer. De mortelvulling weglaten omdat het kozijn toch vastzit: de brandwerendheid loopt via die vulling. Een deur voor een ondersparingskozijn bestellen en hem met slagankers monteren, of andersom; de catalogus vraagt daarom uitdrukkelijk om bij de bestelling aan te geven welke van de twee het wordt. Een gipswand met één laag beplating waar de klasse er twee vraagt. Een blokkozijn kiezen op een plek waar ook een geluidseis geldt. En de sparing maken op de bestelmaat in plaats van op de wandopening, waardoor de deur 60 tot 70 mm te ruim of te krap komt.
Verder lezen
De series staan onder brandwerende deuren: de Univer en de Proget, met de bijbehorende scharnieren, sloten en beslag. Over wat de klasse zelf betekent: brandklassen E, EI2 en REI uitgelegd. Over de andere maat die bij de bestelling hoort: draairichting van een deur. Wandsoort onbekend of twijfel over de opbouw? Stuur de situatie mee met de offerteaanvraag, dan kijken wij welke methode is beproefd voor die wand.
